Κρυφοί κίνδυνοι στη μεταφορά φορτίων έργων (project cargo)
Η μεταφορά φορτίων έργων (project cargo) είναι μια πολυδιάστατη διαδικασία, την οποία συχνά επιδιώκουν οι υπεύθυνοι εφοδιαστικής και οι διαμεταφορείς λόγω των υψηλών αποδόσεών της. Όπως κάθε εργασία με υψηλές αποδόσεις, η μεταφορά φορτίων έργων ενέχει εγγενώς υψηλό κίνδυνο και πολλές κρυφές απειλές.
Σε αυτό το άρθρο θα παρουσιάσουμε συνοπτικά ορισμένες από αυτές, με την ελπίδα να στηρίξουμε τους υπεύθυνους έργων, τους υπεύθυνους εφοδιαστικής βαρέων φορτίων και τους διαμεταφορείς και να συμβάλουμε στον περιορισμό της πιθανότητας απαιτήσεων αποζημίωσης. Για να κατανοήσουμε τη διαδικασία διαχείρισης ενός φορτίου έργου, πρέπει πρώτα να ξεκαθαρίσουμε τι εννοείται συνήθως με τον όρο αυτό. Παρότι στην πράξη ο όρος «φορτίο έργου» (project cargo) αναφέρεται ενίοτε σε εξοπλισμό ενός συγκεκριμένου σκοπού που μεταφέρεται για ένα ορισμένο εργοτάξιο, αρχικά, συνηθέστερα και για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου ο όρος «φορτίο έργου» αναφέρεται σε μεγάλο –σε διαστάσεις ή/και σε βάρος– εξοπλισμό που αποστέλλεται είτε ενιαία είτε σε στάδια από τον τόπο παραγωγής ή από έναν κόμβο προς τον τελικό του προορισμό. Τέτοια είναι μεγάλα τμήματα μηχανημάτων, μετασχηματιστές, σωλήνες, πτερύγια ρότορα και πύργοι ανεμογεννητριών κ.ο.κ.
Προϋπολογισμός και κρυφά κόστη
Ένα από τα πιο επίπονα –και ενίοτε κουραστικά– σκέλη της ενασχόλησης με φορτία έργων είναι ο προϋπολογισμός. Κατά την οργάνωση της μεταφοράς ενός φορτίου έργου από τον τόπο προέλευσης έως τον τελικό προορισμό, ο διαμεταφορέας ή ο υπεύθυνος εφοδιαστικής πρέπει να προγραμματίσει ένα τεράστιο φάσμα υπηρεσιών, υπεργολάβων και εξόδων. Το δύσκολο σημείο είναι ότι ο προϋπολογισμός καταρτίζεται πριν από την αποστολή του φορτίου, μερικές φορές ακόμη και πριν από την κατασκευή του.
Με δεδομένα αυτά, είναι σαφές ότι η διαδικασία αφήνει πολλά περιθώρια να πάει κάτι στραβά: οι υπεργολάβοι αυξάνουν τις αμοιβές τους ή δεν εκτελούν την εργασία όπως πρέπει, προκύπτουν απρόβλεπτες καθυστερήσεις και επομένως χρειάζεται να οργανωθεί αποθήκευση, οι ρυθμιστικές αρχές αλλάζουν τις απαιτήσεις τους κ.ο.κ.
Ένα πρόσφατο παράδειγμα από την πρακτική μας αφορά μια μάλλον απλή εργασία: την αποστολή υπερμεγεθών τμημάτων μετασχηματιστών και άλλου διάφορου εξοπλισμού από τρεις χώρες σε βουλγαρικό λιμάνι, από όπου θα αποστέλλονταν στην Κίνα με 2×40’ HC και 1×40’ FR OWOH εμπορευματοκιβώτια. Ο Βούλγαρος διαμεταφορέας έλαβε προσφορές από εκτελωνιστές, επιθεωρητές πρόσδεσης φορτίου, τη ναυτιλιακή γραμμή εμπορευματοκιβωτίων και τον ίδιο τον τερματικό σταθμό για τα τέλη διακίνησης και προσέφερε στον εντολέα του μια συνολική αμοιβή. Η αμοιβή αυτή αποδείχθηκε τελικά σημαντικά ανεπαρκής, αφού ένα μέρος του φορτίου έφτασε πολύ νωρίτερα από το προγραμματισμένο, γεγονός που επέβαλε πρόσθετα τέλη αποθήκευσης. Ο επιθεωρητής πρόσδεσης δεν έκανε αρκετά καλή δουλειά στη στερέωση του φορτίου, με αποτέλεσμα να χρειαστεί να οριστεί άλλη εταιρεία. Στο τέλος, μια απλή εργασία κατέληξε σε μια χρονοβόρα προσπάθεια που προκάλεσε κυριολεκτικά οικονομική ζημιά στον διαμεταφορέα.
Από την πρακτική μας, συνιστούμε, όταν πρόκειται για φορτία έργων, οι αρχικές εκτιμήσεις να περιλαμβάνουν περιθώριο ασφαλείας 15% για απρόβλεπτες χρεώσεις, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις τελικά χρησιμοποιείται.
Οδική μεταφορά και εθνικοί κανονισμοί
Μια άλλη δύσκολη πτυχή της ανάληψης μιας μεταφοράς φορτίου έργου, ιδίως όταν πρόκειται για αποκλειστική οδική μεταφορά, είναι ότι το φορτίο θα διέλθει από αρκετές χώρες, πράγμα που συνήθως σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν μη τυποποιημένοι κανονισμοί για τις διαστάσεις, ιδίως για το ύψος των γεφυρών. Δυστυχώς (τουλάχιστον για τους διαμεταφορείς και τους οδικούς μεταφορείς), τα ύψη των γεφυρών σε διάφορα μέρη του κόσμου δεν είναι ομοιόμορφα τυποποιημένα ώστε να παρέχουν το ίδιο ελεύθερο ύψος διέλευσης.
Αν ένας διαμεταφορέας σχεδιάζει μεταφορά φορτίων έργων εκτός περιτυπώματος (out-of-gauge, OOG) ή ένας οδικός μεταφορέας έχει αναλάβει μια τέτοια μεταφορά, και οι δύο πρέπει να προσέχουν τους διαφορετικούς εθνικούς κανονισμούς των χωρών από τις οποίες θα διέλθει το δρομολόγιο. Για παράδειγμα, οι χώρες της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζουν ότι το κατακόρυφο ελεύθερο ύψος στους κύριους δρόμους και αυτοκινητόδρομους είναι τουλάχιστον 5 μέτρα, το Ηνωμένο Βασίλειο ορίζει ότι πρέπει να είναι 5,03 m, ενώ στις ΗΠΑ οι κανονισμοί ορίζουν ότι πρέπει να είναι τουλάχιστον 4,90 m. Ο οδικός μεταφορέας ή ο υπεύθυνος έργου πρέπει να γνωρίζει καλά τους διαφορετικούς κανονισμούς για τα φορτία OOG, ώστε να σχεδιάσει κατάλληλα το δρομολόγιο, να αναθέσει σε έμπειρο υπεργολάβο τη διενέργεια αυτοψίας της διαδρομής, να εξασφαλίσει άδειες και, εφόσον είναι αναπόφευκτο, να προβλέψει έξοδα και προσωπικό για αποσυναρμολόγηση όπου αυτό είναι δυνατό.
Για να διασφαλιστεί η ομαλή εξέλιξη του έργου, συνιστάται η ανάθεση της αυτοψίας της διαδρομής σε αξιόπιστο επιθεωρητή. Αν ο αρχικός σχεδιασμός έχει γίνει πολύ πριν από την πραγματική μεταφορά, είναι προτιμότερο να διενεργηθεί και δεύτερη αυτοψία της διαδρομής – έχουμε συναντήσει περιπτώσεις όπου αλλαγές στην οδική υποδομή οδήγησαν σε σημαντική αύξηση του κόστους, απλώς επειδή η αρχική αυτοψία είχε γίνει μήνες πριν από την πραγματική μεταφορά.
Ασφαλιστικοί κίνδυνοι και αναξιόπιστοι υπεργολάβοι
Όσον αφορά την ασφάλιση, είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ότι η σωστή εναρμόνιση της ασφαλιστικής κάλυψης μεταξύ των διαμεταφορέων και των υπεργολάβων που εκτελούν πραγματικά τη μεταφορά (μεταφορείς / οδικοί μεταφορείς) είναι καθοριστική για να αποφευχθούν ενδεχόμενες μεγάλες πληρωμές σε περίπτωση ζημιών. Δεν είναι ασύνηθες οι διαμεταφορείς –που γνωρίζουν καλά ολόκληρο το έργο, τις προδιαγραφές των τεμαχίων, τα δρομολόγια κ.λπ.– να συνάπτουν ασφάλιση έναντι συγκεκριμένων κινδύνων. Το ίδιο πρέπει να συντονίζεται καλά και με τους πραγματικούς μεταφορείς – έχουμε αντιμετωπίσει περιπτώσεις αμέλειας ακόμη και κατάφωρης απάτης εκ μέρους οδικών μεταφορέων, οι οποίοι επιβεβαιώνουν στον υπεύθυνο έργου ότι ορισμένοι κίνδυνοι καλύπτονται από την ασφάλισή τους ως μεταφορέων, για να διαπιστωθεί τελικά ότι αυτό δεν ισχύει, με αποτέλεσμα να αυξάνεται σημαντικά το κόστος και να επιβαρύνονται όλα τα μέρη με δικαστικές διαμάχες για την ανάκτηση χρημάτων.
Η σωστή περιγραφή των τεμαχίων, της αξίας τους και των κωδικών IMDG είναι επίσης ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί η ομαλή διακίνηση και η τήρηση του προϋπολογισμού. Ένας καλός υπεύθυνος έργου γνωρίζει ότι η κατάλληλη περιγραφή του φορτίου και της αξίας του είναι απαραίτητη για τη σωστή ασφαλιστική κάλυψη. Από την άλλη πλευρά, η σωστή συλλογή πληροφοριών για το καθεστώς / την κλάση IMDG και η κοινοποίησή τους σε όλα τα μέρη ήδη από το στάδιο του προσχεδιασμού εξασφαλίζουν τον κατάλληλο σχεδιασμό. Για παράδειγμα, ορισμένες κλάσεις IMDG μπορούν να αποθηκεύονται μόνο σε ειδικά πιστοποιημένους χώρους αποθήκευσης (ανάλογα με την τοπική νομοθεσία). Τα επικίνδυνα φορτία υπόκεινται επίσης συνήθως σε αυξημένες χρεώσεις διακίνησης, μεταφοράς και αποθήκευσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις όπου η παράλειψη δήλωσης του καθεστώτος IMDG «εντοπίζεται» στο τελωνείο, είναι ακόμη και δυνατόν να απορριφθεί εντελώς η εισαγωγή.
Ασφαλιστικές περιπτώσεις
Ένα παράδειγμα από την πράξη: ένας διαμεταφορέας αναλαμβάνει τη μεταφορά χαλύβδινων σωλήνων με φορτηγίδες από την Ουγγαρία στη Βουλγαρία. Ο διαμεταφορέας συνάπτει ασφάλιση για την ποτάμια μεταφορά και παρέχει στον μεσίτη ασφαλίσεων μια φορτωτική (BL). Την κάλυψη αναλαμβάνει χωρίς κανένα πρόβλημα ένας ασφαλιστής του Ηνωμένου Βασιλείου. Κατά τη μεταφορά των σωλήνων, λόγω περιορισμένου χώρου πάνω στη φορτηγίδα, οι σωλήνες τοποθετούνται τηλεσκοπικά, ο ένας μέσα στον άλλο. Κατά την παραλαβή και την αποθήκευση στο λιμάνι εκφόρτωσης, ο ασφαλιστής ισχυρίζεται ότι πρέπει να καταβληθεί διπλό ασφάλιστρο, καθώς η κάλυψη αφορούσε μόνο τους μισούς σωλήνες.
Συμπερασματικά
Όπως περιγράφηκε παραπάνω, η διακίνηση, η μεταφορά ή η ασφάλιση φορτίων έργων είναι μια σύνθετη διαδικασία που συνεπάγεται πολλές προκλήσεις και κινδύνους για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Για να εξασφαλιστεί η ομαλή εκτέλεση, είναι σημαντικό να συγκεντρώνονται όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για το φορτίο, να διασφαλίζεται ότι όλοι οι υπεργολάβοι γνωρίζουν καλά τις προδιαγραφές και τις διαστάσεις, να εξασφαλίζονται οι κατάλληλες τοπικές άδειες και να διατηρείται συνεχής επικοινωνία.
Και πάνω απ’ όλα, μην ξεχνάτε ότι κάτι πάντα θα πάει στραβά – οπότε καλύτερα να είστε προετοιμασμένοι γι’ αυτό!
📩 Ας συζητήσουμε πώς μια στρατηγική προσέγγιση μπορεί να λειτουργήσει για την επιχείρησή σας.
